Krystoforus - Informator lokalny

autor:hk 22.07.2010

Region „Wschód” wychodzi z socjopatycznego dołka.

W kontekście ostatnich wydarzeń w regionie, po raz kolejny potwierdza się powiedzenie – niema tego złego, co by na dobre nie wyszło. Mamy tego potwierdzenie tu i teraz, analizując informacje dotyczące pozytywnych postaw mieszkańców regionu. Paradoksalnie doprowadziły do tego władze Sosnowca, których opieszałość w rozwiązywaniu istotnych problemów zainicjowały społeczny sprzeciw i zmotywowały lokalną społeczność do działań na rzecz własnego środowiska. Być może już wkrótce mieszkańcy regionu „Wschód” zaczną być postrzegani jako wzór postaw obywatelskich, i za ich przykładem pójdą pozostałe dzielnice Sosnowca.

Trochę historii, trochę patosu

Region „Wschód” Sosnowca to fragment historycznej Porąbki, ziemi, która od południa sięgała za Długoszyn, od pd.-zachodu, Mysłowic, od zachodu graniczyła z Klimontowem, od północy opierała się o trakt Kraków – Wrocław, zaś od wschodu graniczyła z Sławkowem, aczkolwiek, jaki rzeczywisty obszar obejmowała, trudno dzisiaj ustalić. W każdym bądź razie protoplastą regionu jest wieś Porąbka a w XVI w. dołączają Niemce, na bazie których, w XX w. powstało miasto Kazimierz Górniczy.

Do XIX w. region ten, ze względu na swoje położenie, wielokrotnie był grabiony i niszczony, jednakże po każdej klęsce, podnosił się z ruin oraz odbudowywał. Sprawiali to jego, prości mieszkańcy, dla których pojęcie patriotyzmu nie było patetyczne, ale sprowadzało się do konkretów, które można wyrazić słowami: - tam kraj mój, gdzie ziemia moja.

Właśnie na bazie takich ludzi, dla których najistotniejszym były realia dnia codziennego, później zaś integracja społeczna oraz narodowa, powstała idea takiego wykształcenie młodego pokolenia, aby w pierwszej kolejności nie zapominały skąd są, zaś po wtóre, – kim są. W konsekwencji na początku XX w. w obecnym regionie „Wschód” powstają organizacje które oprócz ideałów narodowo-wyzwoleńczych krzewią także patriotyzm lokalny.

Wracając zaś na chwilę do XIX w. warto uzmysłowić – nie tylko lokalnej społeczności- ale i pozostałym mieszkańcom Sosnowca, że region ten, to skarb, skarb nie tylko tego regionu ale i całego miasta. A skarbem tym jest węgiel, wydobywany z ostatniej Zagłębiowskiej kopalni, czyli KWK „Kazimierz-Juliusz”.

Dla laików węgiel to węgiel, zaś dla profesjonalistów węgiel to źródło energii, które może zostać zamienione na inną energię, kwestią jest jednak cena. Dość powiedzieć, że Leopold Kronenberg, Prezes(faktyczny) Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, nie bez przyczyny „władował” kilka milionów rubli zarówno w poszukiwania jak i późniejszy rozwój kopalń na terenie obecnego regionu „Wschód”. Mając przy boku kogoś takiego jak Natanson, wiedział, czego szukać.

Leopold Julian Kronenberg, syn Leopolda Kronenberga tak opisuje tamte czasy:(…)Rada Zarządzająca drogi Wiedeńskiej, po przeprowadzeniu pertraktacyj z rządem, powzięła postanowienie, że dla dobra drogi żelaznej powinna sama zająć się prawidłową eksploatacją istniejącej kopalni, rozwinąć jej produkcję, a podziemnemi chodnikami i korytarzami dobić się do pokładów węgla, leżących w głębinach, posiadanych już przez drogę Wiedeńską, terenów(…)

Wówczas jeszcze nie miano pojęcia o istnieniu niecki kazimierzowskiej – w tedy nawet takie pojęcie nie istniało – oraz o jej zasobach i właściwościach. Jednakże prowadząc badania geologiczne, inżynierowie Warszawskiego Towarzystwa Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych, wkrótce odkrywają ten pokład. L.J. Kronenberg opisuje to tymi słowami:(…)Jakoż w ciągu kilkoletniej pracy odkryta została bardzo bogata kopalnia „Kazimierz", która do dziś dnia(1933 r. red) najobficiej zasila w węgiel drogę żelazną i część fabryk krajowych, a przy tem zasila opałem ludność miejską i wiejską(…)

Niestety, autor tych wspomnień, nie doczekał czasów, w których kazimierzowski węgiel zasila nie tylko lokomotywy, ludność miejską i wiejską, ale także potęgę energetyczną naszego województwa, jaką jest ZE Jaworzno.

Obecnie kondycja KWK „Kazimierz-Juliusz”, który dostarcza wysoko-gatunkowego paliwa, z roku na rok się pogarsza. Spowodowane jest to nie tylko wyczerpywaniem się złoży, ale także „polityką” resortów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo energetyczne kraju. Wkrótce i ten zakład może zostać złożona na „ołtarzu” krajowej restrukturyzacji.

Tu i teraz

Cieszy fakt, że społeczność lokalna żywiołowo zaangażowała się w problemy istotne dla regionu, aczkolwiek należy sobie odpowiedzieć czy wystarczy zapału do kontynuowania działań na rzecz poprawy istniejących warunków? Wkrótce czekają nas wybory samorządowe, w których niejeden kandydat da upust populizmowi. Czy tym razem także się „nabierzemy”? Jak w tym roku zastosujemy się do łacińskiej maksymy- Cokolwiek robisz, mądrze czyń i bacz swego końca

Redakcja portalu "Krystoforus" nie odpowiada za treść zamieszczonych przez czytelników komentarzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do usuwania komentarzy sprzecznych z prawem,wulgaryzmów, naruszających dobre obyczaje, uderzających w dobra osobiste osób trzecich lub nawołujących do popełnienia przestępstwa.Wszelkiego rodzju linki oraz adresy internetowe będą usuwane zaś uporczywi internauci będą banowni!!!

ewa k9uq3 komentarz dodano:23-07-2010 22:34

Fajnie by było gdyby jeszcze w urzędzie miasta reagowano na nasze postulaty,nagminnie zgłaszamy potrzebę wycięcia gałęzi i samosiejek drzew które są na wysokości twarzy wzdłuż chodnika na ul.Gałczyńskiego,ale nasze prośby to dla urzędu łabędzi śpiew.

Majka komentarz dodano:23-07-2010 22:21

Piękna historia naszych Ostrów ,ale chyba mało kto o niej pamięta,a przecież jest tyle miejsc,gdzie można by je odnowić i byłyby atrakcją Sosnowca

ojciec komentarz dodano:23-07-2010 02:27

Jak pisze Kuc & Co. (www.ostrowy.net):
Historia Ostrów-Górniczych.
Zapoznając się z historią Ostrów Górniczych, czytelnik z pewnością niezmiernie się zadziwi. Ostrowy Górnicze nazywały się dawniej Niemce. Pierwsze historyczne wzmianki o osadzie Niemce - położonej wśród rozlewisk rzeki Przemszy, na terenie wielkiej, dawnej puszczy pochodzą z 1590 roku (archiwum miasta Mysłowice). Wybitny badacz historii Zagłębia Marian Leon Kantor-Mirski (1884-1942) przypuszczał, ze osada mogła istnieć już w czasach piastowskich, a nazwa miejscowości miałaby wywodzić się z osadnictwa jeńców niemieckich lub sprowadzonych osadników pochodzenia niemieckiego na tereny dzisiejszego Zagłębia Dąbrowskiego wyludnionych po najazdach Tatarów.
W 1814 roku, podczas kopania studni dla browaru, odkryto węgiel kamienny a Feliks Walezjusz Władysław Łubieński (1758-1848, polski działacz polityczny, prawnik, hrabia herbu Pomian, dzierżawca wioski Niemce) uruchomił kopalnię odkrywkową "Feliks" (od 1817 roku kopalnia była własnością skarbu Królestwa Polskiego), która działała od 1823 roku jako kopalnia głębinowa. Kopalnia w 1924 roku uległa spaleniu (gasząc pożar zalano jej chodniki). W 1857r. wznowiono wydobycie w kopalni. W tamtym okresie sołtysami wsi Niemce byli, m.in. Chwat i Galot.
W pobliżu tej pierwszej kopalni powstała druga (bliżej Maczek), także "Feliks", w której prace wydobywcze prowadzono do 1843 roku (decyzja rządu). Ponownie, w 1857 roku rząd rosyjski wydzierżawił kopalnię „Feliks” na potrzeby Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej; po pożarze podziemnym kopalnia została zatopiona w 1861 roku.
W 1874 roku górnictwo na terenie wsi Niemce przejęło Towarzystwo Akcyjne pod nazwa "Warszawskie Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych". W 1874 roku Towarzystwo uruchomiło kopalnię Feliks I z szybami "Leopold" i "Gustaw", zatopioną w 1886 roku, a w 1877r. uruchomiło kopalnię "Feliks II" czynną do 1910 roku. Ponownie eksploatowano ją w latach 1921 - 1925. Oprócz tej kopalni, w Niemcach czynne były jeszcze kopalnie: "Lilit" (eksploatacja w latach 1913 - 1924, właściciele - Henryk Koralewski, następnie spółka - Grodecki, Konopka i inni), "Henryk" 1923 - 1924, "Jakób", i "Dorota" 1933 - 1944. "Dorota" należała do spółki inżyniera Stanisława Knothe, jego córek Ireny Knothe i Marii Skotnickiej oraz Władysława Jentysa. Ostatnim dyrektorem "Doroty” był inżynier Władysław Mackiewicz, który w lutym 1945 roku został wraz z rodziną zamordowany (wrzucony do szybu, niedaleko współczesnego cmentarza „Dorota” znajduje się upamiętniający to wydarzenie brzozowy krzyż). Można również wspomnieć o kopalni "Teodor" zlokalizowanej w niedalekim sąsiedztwie - przysiółku Grabocin.
Przełom XIX i XX wieku to intensywny czas prężnego działania Warszawskie Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych, które przyczyniło się do wprowadzenia ulepszeń w urządzeniach kopalń. Towarzystwo wybudowało tu ciekawy zespół budynków: willę dyrektora (ok. 1900r.), szpital (1893r.), szkołę gospodarstwa domowego dla dziewcząt (1901r., która w latach okupacji hitlerowskiej była obozem dla jeńców brytyjskich) oraz budynki w stylu zakopiańskim: ambulatorium (1904r.) i dom ludowy (1903r., wg projektu Franciszka Lilpopa i Karola Jankowskiego) zwany gospodą lub klubem (z salą balową). W latach 20. XX w. zespół budynków powiększył się o dwa domy w stylu dworkowym dla urzędników. Sam Klub postawiono w miejscu, w którym kiedyś stał pałacyk myśliwski hrabiego Łubieńskiego. Dla użytku robotników urządzono także park i dom kąpielowy dla robotników.
Przy kopalni "Feliks" w latach 1822 - 1849 działała huta cynku "Joanna". Początkowo była ona własnością Konstantego Wolickiego (1805-1864) i Piotra Steinkellera (1799-1854, przedsiębiorca i bankier, „król cynku”, pionier polskiego przemysłu). W 1824 roku huta przeszła na własność rządu rosyjskiego, a w 1849 zakończyła ona pracę.
W Niemcach działała silna organizacja PPS i Organizacja Bojowa tej partii; w 1905r. organizacja liczyła około 700 członków, ale została zdziesiątkowana i unicestwiona denuncjacjami.
W 1906r. założono Stowarzyszenie Spółdzielcze Spożywców "Robotnik", zaopatrujące w żywność miejscową ludność.
Początki sportu w Ostrowach Górniczych sięgają 1921r., kiedy to przy kopalni powstał klub piłki nożnej "Świt" z siedzibą w Niemcach, od 1927r. klub nazywał się "Strzelec", a od 1932r. Towarzystwo Sportowe "Zew" . Działalność sportowa nabrała rozmachu po 1960r., kiedy to połączyły się działająca już od kilku lat "Kazimierzanka" i "Zew" w Górnika Kazimierz. Pierwszy większy sukces odnotowano w 1970r., gdy "Górnik" awansował do ligi okręgowej.
W 1935r. biskup częstochowski utworzył tu ekspozyturę parafii Porąbka; kościołem pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy była kaplica w zaadaptowanej sali kina "Zagłoba"; Pierwszym administratorem został ks. Jan Brodziński.
1 czerwca 1939r. uruchomiono linię autobusową Sosnowiec - Klimontów - Porąbka - Kazimierz - Niemce - Maczki.
W latach międzywojennych Niemce należały do gminy olkusko-siewierskiej, powiatu będzińskiego i województwa kieleckiego.
W 1945r. Niemce wraz z Zagłębiem znalazły się w województwie śląskim.
Ostrowy Górnicze należały do 1950r., tak jak Kazimierz, do gminy olkusko - siewierskiej i powiatu będzińskiego, a następnie do 1955r. do gminy Kazimierz; po 1955r. Ostrowy Górnicze były osiedlem. W1957r. erygowano tu parafię Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Pierwszym proboszczem został ks. Franciszek Piwowarski.
W 1964r., przy klubie sportowym "Górnik" Kazimierz powstała sekcja siatkówki męskiej, od 1972r. grała w sali przy Szkole Podstawowej Nr 32; w 1977r. klub przenosi się z Ostrów do Kazimierza.
1 stycznia 1967r. z osiedli Kazimierz i Ostrowy Górnicze powstało miasto Kazimierz Górniczy. Rok później ustanowiono jego herb, przedstawiający pół orła białego piastowskiego na czerwonym tle oraz dwa kominy fabryczne, szyb kopalniany z kołem wyciągowym i fragment koła zębatego na zielonym tle. W 1971r. Kazimierz Górniczy odznaczono Krzyżem Partyzanckim w uznaniu zasług jego mieszkańców w antyhitlerowskim ruchu oporu.
1 stycznia 1973r. do miasta Kazimierz Górniczy włączono Porąbkę, która utraciła prawa miejskie oraz Maczki. W wyniku reformy administracyjnej kraju, miasto Kazimierz Górniczy utraciło prawa miejskie i od 1 lipca 1975r. jest dzielnicą Sosnowca. Na obszarze dzielnicy ulokowane są osiedla: Bory, Ostrowy, Feliks, Dorota.

Źródła:
http://www.michals.hg.pl/index172.htm
www.sosnowiec.info.pl
http://www.sosnowiec.info.pl/informacje-o-miescie/dzielnice/ostrowy-gornicze,2,2,53,8,38
http://stulatek.republika.pl/no.htm